fbpx

Raška pravoslavna arhitektura

Raška pravoslavna arhitektura

Srpsku arhitekturu XIII veka predstavljaju veliki manastiri koji su građeni prema koncepcijama vizantijskih manastira. Najnovija arheološka istraživanja otkrivaju građevine tih celina, projektovane tako da omoguće život monaških zajednica. Među manastirskim građevinama koje mogu da se rekonstruišu u idealnom smislu, dela različite namene vredna su pažnje. Međutim, glavne manastirske crkve – katolikoni – najbolje očuvane, najveće su i najreprezentativnije građevine po kojima se prati glavni tok arhitekture.

Program prostora i arhitektonska zamisao celine ostali su dve bitne odrednice srpske arhitekture u XIII veku. U Žiči (1207-1219) ktitora kralja Stefana i njegovog brata Save, prvog srpskog arhiepiskopa, program prostora je zaokružen u bitnim elementima. Jednobrodna građevina sa kupolom na sredini, delovi prostora za horove uz naos i odvojene priprate sa bočnim paraklisima, pripadali bi za naredne spomenike neizostavnoj celini. Dodaci tom programu bivali su plod naročitih namena.

zica 2

U Žiči spoljna spratna priprata sa kulom podignuta je po želji prvog arhiepiskopa kao sedište novoosnovane srpske arhiepiskopije. Građenje tog dela crkve bilo je povereno skupini majstora iz zapadnih krajeva, sa romanskog područja, koji su, po svoj prilici, izgradili posle toga veliku spoljnu pripratu u Studenici, kulu zvonik iznad ulaza u manastir, zatim Pridvoricu i Bogorodicu Hvostansku, obe u opisanim raškim koncepcijama. Toj skupini majstora, ili nekoj drugoj sličnog obrazovanja, valja pripisati i crkvu u Mileševi, posvećenu Vaznesenju. Kod svih pomenutih građevina osnova je raški program prostora, a oblici – ravne malterisane fasade uz krupnije ili sitnije pojedinosti – govore o romanici kao stilu. Velike spoljne priprate kao novina u prostoru, podrazumevale su potrebe razvijenih obreda. Proširena namena u Studenici bila je razlog za izgradnju velike spoljne priprate kralja Radoslava, a u Mileševi, u drugačijoj zamisli, verovatno po Savinoj želji. U toj priprati je on i sahranjen. Jedno od sedišta episkopije, Bogorodica hvostanska u Metohiji, takođe je dobila spoljnu pripratu i dve snažne kule.

Autor:Šuput Marica- Arhitektura vizantijskog sveta

Podeli ovu vest

27/10/2013 0 comment

Ako želiš da vidiš najčudnije mesto koje pripada Studenici, ali je van nje, treba da pođeš severno od manastira, kroz predeo zvani Nemanjina kula. Ide se uz brzu žubornu reku Studenicu. Na levoj strani videćeš izvor i kamenolom belog mermera, koji je Nemanja upotrebljavao za zidanje svoje Velike crkve. Malo dalje idući kroz šumu, moći ćeš da ...

08/08/2022 0 comment

Da li ste nekada čuli za tain? Ili ste ga možda prosto videli na policama marketa pa vam je njegovo ime bilo potpuno nepoznato? Tain je specifičan ...

03/09/2022 0 comment

U jednoj od godina obeležavanja, ostao je zapis: „Stefan Nemanjić podigao je hram, a hram je podigao zemlju i rijeku i ljude – nas: one nekadašnje, ...

04/09/2022 0 comment

Tradicionalna kulturno-turistička manifestacija „Maglič fest“ zbog nepristupačnosti istoimene tvrđave u Ibarskoj klisuri biće održana u nedelju na ...

21/09/2022 0 comment

Praznik kojim se slavi dolazak na svet Presvete Bogorodice, i koji spada u red najvećih Crkvenih praznika, u narodu se praznuje pod nazivom Mala ...

O Portalu

Portal koji promoviše Srbiju i njene vrednosti. Sve na jednom mestu, priča o Srbiji koju volimo, njenoj tradiciji, lepotama, ljudima i događajima.

Najnovije vesti