fbpx

Rtanjsko selo Vrmža, čuvar carskog druma

Rtanjsko selo Vrmža, čuvar carskog druma

Kada prođete kroz selo Trgovište, zađete u atar Vrmdže, jednog od starih i mnogoljudnijih sela sokobanjske opštine,na planini RTANJ, počnete da se penjete između mozaika zatalasanih njiva. Na brdu, iznad njiva i nekoliko kuća, među borovima se nazire Crkva svete Trojice. A kada asvaltnim putem stignete u selo ugledaćete, okruženu kućama, visoku stenu poput štita.

Prvi put se naselje Vrmdža pominje u pisanim dokumentima u 3. veku. U središtu sela dominira Latin - grad, rimsko utvrđenje za odbranu carskog druma koji je vodio za Bliski i Srednji Istok.

U 6. veku grad je dograđivan kako bi se Vizantija branila od najezde slovenskih plemena.

Grad se, kasnije, pominje u 14. veku kao utvrđeno stanište bogatih vlastelina, koji su, u to vreme, trgovali sa trgovcima iz Dubrovnika.
Vrmdža se pominje i u turskim knjigama poreskih obveznika.

Ostala su dva zida starog utvrđenja i mnoge tajne. Seljaci svedoče da su nalazili široke rimske cigle sa brojevima, delove kopalja, strelice, kovani bakarni novac, ljudske kosti. Sa Latinskog grada danas puca vidik na obrađene njive, na voćnjake, na reku sa vijugavim redom vrba i topola, na susedna sela, na vrmdžanske kuće sa crvenim krovovima i na moćnu planinu Rtanj.

vrmdza 1

Vrmdža - zvučna i čudna reč među imenima u "ličnim kartama" naselja Istočne Srbije. A šta je zajedničko selu Vrmdža i Vrnjačkoj Banji, gradu koji narod zove Vrnjci? Zajedničko im je što njihova imena (Vrmdža i Vrnjci) kazuju da su to mesta sa mnogo izvora, reka i potoka, da su to mesta bogata vodom. Naši ljudi, i danas, kažu da iz oblaka vrne kiša, da u bašte treba navrnuti vodu. Znamo da ljude uvek privlače mesta, za koja možemo reći da su izvori zdravlja, snage i lepote.

Crkva svete Trojice, sagrađena je od tvrdog materijala 1818, a doziđivana je 1892. godine. Milisav Marković iz Knjaževca živopisao je ikono stas vrmdžanskog Božjeg hrama 1894. godine, dve decenije pre nego što će izraditi ikonostas u Crkvi Preobraženja Gospodnjeg u Sokobanji. U narodu postoji priča da crkva datira iz 13. veka, da je tri puta paljena, da je sadašnja sagrađena na starim temeljima na manastirskom imanju, da je bogomolju, u vreme zuluma drugovernika Turaka, spasao "ferman" turskog starešine iz Sokobanje, izdat u znak zahvalnosti za ozdravljenje sina, obolelog od sumanutosti.

Dok posmatrate bele kuće među voćnjacima, reći će Vam da je selo udaljeno od Sokobanje desetak kilometara, da se nalazi na 500 metara nadmorske visine, da je podeljeno na mahale ili "male", da ima oko 200 domaćinstava sa oko 800 stanovnika, koji se pretežno bave poljoprivredom. Reći će Vam da selo ima vodovodnu mrežu sa planinskih izvora, da ima uličnu rasvetu, da skoro svaka kuća poseduje telefonski priključak, ali da će i dobru čujnost imati i Vaš mobilni telefon. Biće Vam zanimljiv govor Vrmdžana, taj karakteristični i prepoznatljivi glas u veoma starim prizrensko - timočkim govorima.

Vrmaško jezero je, po kazivanju starih ljudi, nastalo posle strašne provale oblaka. Bujice su u udolinu sjurile gomile sena i njime zapušile duboku rupu u zemlji. Sada se voda u jezeru obnavlja sa malog nepresušnog izvora u blizini i od kiša i snegova. Jezero je okruženo nedirnutom prirodom i bogato je ribom.

vrmdza jezero

Nedaleko od jezera,ispod brda,nalazi se Vrelo.Tu izvire Vrmaška (Pakle ška) reka.Ona ka selu teče kroz divnuklisuru.Na njoj je bilo mnogo vodenica, a neke i danas rade. Kroz selo protiče i druga rečica - Oravica.Selo ima i nekoliko česama.Jedna od njih je,kažu,podignuta u doba Turaka. Šume iznad Vrmdže bogate su pe čurkama, jagodama, kupinama, drenjinama, leko- vitim biljem. Nadaleko je čuven rtanjski čaj.

Podeli ovu vest

27/05/2021 0 comment

U mestu Skrobnica kod Knjaževca, meštani su pre nekoliko godina otkrili stanište veoma retkog božura na obroncima Device.Za ovu biljku se mislilo da ...

14/07/2021 0 comment

Jošanička Banja se nalazi na obroncima Kopaonika, u dolini reke Jošanice i njene pritoke Samokovke, na nadmorskoj visini od 550 m. Okolina banje je ...

23/07/2021 0 comment

 Selo Gornja Kravarica naziv je dobilo po rečnom toku Kravaričke reke koja izvire u gornjim Rtima. Ušuškano između brdsko-planinskih venaca ...

03/08/2021 0 comment

Putovanje Đerdapskom klisurom je nezaboravan doživljaj. Velike vode Dunava probijaju se kroz stenje i useke Karpata stvarajući prizore neponovljive ...

02/08/2021 0 comment

Na Zlatiboru svako može da nađe stazu za sebe – poručuju iz Planinarskog kluba Tornik Svetlana Blagojević: ”Na samo dva kilometra od centra ...

04/08/2021 0 comment

Kada dođete i posetite Zaječar, ne treba zaobići zgradu koja je u sklopu zaječarskog muzeja Radul – begov konak. Sazidan u 18. veku, zajedno sa ...

O Portalu

Portal koji promoviše Srbiju i njene vrednosti. Sve na jednom mestu, priča o Srbiji koju volimo, njenoj tradiciji, lepotama, ljudima i događajima.

Najnovije vesti